آسیب‌های ناشی از ایسکمی–پرفیوژن مجدد (Ischemia–Reperfusion Injury) از مهم‌ترین علل آسیب بافتی در بسیاری از شرایط بالینی هستند. آسیب قلبی پس از اعمال جراحی قلب با استفاده از بای‌پس قلبی–ریوی و آسیب بافت پیوندی پس از پیوند انواع بافت‌ها، از جمله فلپ‌های پوستی، کلیه، کبد و سایر اندام‌ها، عمدتاً تحت تأثیر این پدیده قرار دارند. همچنین، پس از ایسکمی طولانی‌مدت اندام‌ها، که معمولاً در پی ترومبوز و به دنبال آن برقراری مجدد جریان خون رخ می‌دهد، آسیب‌های ایسکمی–پرفیوژن مجدد ایجاد می‌شوند. این آسیب‌ها از عوامل مهم آسیب‌رسان در شرایطی مانند انفارکتوس حاد میوکارد و سکته مغزی به شمار می‌روند. عوامل التهابی و نفوذ لکوسیت‌ها به بافت از مهم‌ترین عوامل مؤثر در بروز این آسیب‌ها هستند. شواهد علمی نشان می‌دهند که بین شدت آسیب بافتی و میزان برخی سیتوکین‌های التهابی در خون ارتباط وجود دارد.

آسیب‌های ایسکمی–پرفیوژن مجدد موجب التهاب و تولید رادیکال‌های آزاد در بافت آسیب‌دیده می‌شوند و در نهایت می‌توانند پاسخ ایمنی و التهابی سیستمیک ایجاد کنند که بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

هسته پژوهشی ایسکمی–پرفیوژن مجدد با هدف بررسی روش‌های نوین و عوامل دارویی مؤثر در کاهش آسیب‌های ناشی از این پدیده فعالیت می‌کند. از جمله زمینه‌های تحقیقاتی مورد بررسی در این هسته می‌توان به روش‌های پیش‌شرطی‌سازی (Preconditioning) و پس‌شرطی‌سازی (Postconditioning) با استفاده از مداخلات دارویی، درمان با سلول‌های بنیادی مزانشیمی و ایجاد ایسکمی در اندام‌های دوردست به‌منظور کاهش آسیب ایسکمی–پرفیوژن مجدد اشاره کرد.

فعالیت‌های عملی این هسته شامل ایجاد مدل‌های حیوانی نارسایی قلبی، ایسکمی میوکارد، آسیب نخاعی، ایسکمی کلیه، پوست، عضله و مغز است. در این مدل‌ها، اثربخشی داروهای مختلف و روش‌های غیردارویی با هدف کاهش آسیب‌های ایسکمیک و عوارض ناشی از پرفیوژن مجدد بررسی می‌شود.

اهداف و فعالیت‌ها

• اجرای طرح‌های تحقیقاتی مرتبط با حوزه آسیب‌های ایسکمی–پرفیوژن مجدد.
• ایجاد مدل‌های ایسکمی و پرفیوژن مجدد برای بررسی آسیب‌های مغزی، نخاعی، پوستی، کلیوی، بیضه‌ای، گوارشی، قلبی و عضلانی.
• بررسی و به‌کارگیری درمان‌های دارویی با هدف کاهش آسیب‌های ایسکمی–پرفیوژن مجدد.
• بررسی مکانیسم‌های سلولی و مولکولی دخیل در آسیب‌های ایسکمی–پرفیوژن مجدد.
• راه‌اندازی و توسعه روش‌های ارزیابی عملکرد قلب و آزمون‌های رفتاری و آزمایشگاهی موردنیاز برای بررسی عوارض ایسکمی–پرفیوژن مجدد و ارزیابی اثربخشی مداخلات درمانی.
• انتشار نتایج و یافته‌های پژوهشی در مجلات علمی معتبر بین‌المللی.

دستاوردها

• انتشار مقالات علمی متعدد در زمینه آسیب‌های ایسکمی–پرفیوژن مجدد.
• آموزش پژوهشگران و جذب و ترغیب آنان به مشارکت در فعالیت‌های تحقیقاتی هسته.
• همکاری با مراکز تحقیقاتی بالینی دانشگاه برای اجرای طرح‌های پژوهشی مشترک متناسب با نیازهای بخش درمان.
• انجام پایان‌نامه‌های متعدد کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی (PhD) در زمینه ایسکمی–پرفیوژن مجدد توسط اعضای هسته.
• برگزاری جلسات هم‌اندیشی و ترویجی با هدف افزایش آگاهی دانشجویان و اعضای هیئت علمی درباره حوزه ایسکمی.
• راهنمایی دانشجویان پزشکی علاقه‌مند برای اجرای طرح‌های تحقیقاتی مستقل در زمینه فعالیت‌های هسته.
• برنامه‌ریزی برای برگزاری نخستین کنگره تخصصی ایسکمی–پرفیوژن مجدد با همکاری گروه‌های بالینی و علوم پایه مرکز.

ارکان هسته پژوهش

• دکتر ناهید ابوطالب
• دکتر یاسر عزیزی
• دکتر سهیلا عرفانی
• دکتر مریم ناصر اسلامی
• سولماز ناصری
• هدی فتوت